Σύγχρονο Γυναικολογικό Ιατρείο, Γυναικολογικό υπερηχογράφημα, Ανίχνευση εμβρυϊκού DNA, Πριν την σύλληψη, Υπερηχογραφικός έλεγχος στην κύηση

Το γυναικολογικό υπερηχογράφημα είναι ένα από τα πιο σημαντικά εργαλεία στη διάθεση του σύγχρονου γυναικολόγου και πιστεύουμε ότι πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ετήσιου γυναικολογικού ελέγχου. Δεν αντικαθιστά τη λήψη καλού ιστορικού και τη λεπτομερή γυναικολογική εξέταση. Ο ρόλος του είναι να επιβεβαιώσει ή να αποκλείσει μια διάγνωση που υποψιαζόμαστε βάσει των κλινικών ευρημάτων και να βοηθήσει να αποφασίσουμε αν η γυναίκα χρειάζεται περαιτέρω εξετάσεις ή θεραπεία.

Η ιατρός έχει εξειδικευθεί στην προηγμένη γυναικολογική υπερηχογραφία στο αντίστοιχο τμήμα του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Λονδίνου King’s College Hospital που συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πρωτοπόρα κέντρα γυναικολογικής υπερηχογραφίας παγκοσμίως. Εκπαιδεύτηκε εντατικά στη διάγνωση και αντιμετώπιση επιπλοκών αρχόμενων κυήσεων (π.χ. καθ’ έξιν αποβολές, εξωμήτριος κύηση), καθώς και στην αξιολόγηση και αντιμετώπιση ενδομήτριας (π.χ ινομυώματα, πολύποδες, υπερπλάσια ενδομητρίου) και ωοθηκικής παθολογίας (π.χ. ενδομητρίωση, καλοήθεις και κακοήθεις κύστεις και όγκοι ωοθηκών). Η σημαντική εμπειρία που απέκτησε οδήγησε σε πιστοποίηση και απόκτηση επάρκειας από το Βασιλικό Κολλέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων της Μ. Βρετανίας στην υπερηχογραφία και συμβουλευτική για επιπλοκές αρχόμενης κυήσεως και για γυναικολογικές παθήσεις RCOG Ιntermediate Ultrasound Modules in Early Pregnancy Complications and in Gynaecology. Είναι επίσης πιστοποιημένη, μετά από εξετάσεις, και από το Eλληνικό Υπουργείο Υγείας για τη διενέργεια και έκδοση πορίσματος μαιευτικών και γυναικολογικών υπερηχογραφημάτων.

Το ιατρείο διαθέτει υπερσύγχρονο υπερηχοτομογράφο Voluson E6 της General Electric με ειδικές προδιαγραφές και προγράμματα (π.χ.τρισδιάστατη απεικόνιση) για τέλεση γυναικολογικών υπερηχογραφημάτων. Η άρτια εκπαίδευση της ιατρού και ο εξελιγμένος τεχνολογικός εξοπλισμός συμβάλλουν στην υψηλή ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Αρχόμενη εγκυμοσύνη

Φυσιολογική αρχόμενη εγκυμοσύνη

Ο υπέρηχος στην αρχή της εγκυμοσύνης πραγματοποείται για να δείξει:

  • ότι η κύηση είναι στη σωστή θέση (δηλ. δεν είναι εξωμήτριος)
  • τον αριθμό των εμβρύων
  • ότι η εγκυμοσύνη εξελίσσεται φυσιολογικά

Το τεστ κυήσεως μπορεί να είναι θετικό 3 ημέρες πριν την καθυστέρηση της περιόδου. Για να φανεί όμως η αρχόμενη κύηση, το διακολπικό υπερηχογράφημα πρέπει να πραγματοποιηθεί μετά τις 4 εβδομάδες και 3 ημέρες της εγκυμοσύνης ή όταν η τιμή της β-χοριακής στο αίμα είναι τουλάχιστον 1000 mIU/ml.

Το πρώτο υπερηχογραφικό εύρημα της εγκυμοσύνης είναι μια μικρή συλλογή υγρού (σάκος) στο ενδομήτριο που έχει μέγεθος 2-3 χιλιοστά στις 4 εβδομάδες και 3 ημέρες της εγκυμοσύνης.

Η πρώτη εμβρυϊκή δομή που θα δούμε να αναπτύσσεται μέσα στο σάκο κύησης και που θα επιβεβαιώσει ότι πρόκειται για ενδομήτριο κύηση είναι ο λεκιθικός ασκός που είναι ορατός με διακολπικό υπέρηχο όταν η μέση διάμετρος του σάκου κυήσεως είναι 5-6 χιλιοστά.

Το έμβρυο φαίνεται όταν είναι 1-2 χιλιοστά. Μεταξύ των 5-7 εβδομάδων της φυσιολογικής εγκυμοσύνης το έμβρυο μεγαλώνει 1 χιλ. την ημέρα. Καρδιακή λειτουργία μπορεί να είναι ορατή σε έμβρυα 5 χιλ.

Παλίνδρομος κύηση

Η διάγνωση μιας κύησης που δεν αναπτύσσεται φυσιολογικά πραγματοποιείται με τη βοήθεια της γυναικολογικής υπερηχογραφίας. Μια υπερηχογραφική εξέταση μπορεί όμως να μην είναι διαγνωστική αλλά να είναι απαραίτητα να γίνουν περισσότεροι υπέρηχοι ώστε να τεθεί η διάγνωση με βεβαιότητα.

Εξωμήτριος κύηση

Εξωμήτριος είναι κάθε κύηση που αναπτύσσεται έξω από την κοιλοτήτα της μήτρας και εμφανίζονται στο 1-2% των κυήσεων.
Συνήθως αναπτύσσεται στις σάλπιγγες αλλά μπορεί να εμφυτευθεί οπουδήποτε στην πύελο. Προδιαθεσικοί παράγοντες για εξωμήτριο κύηση είναι ιστορικό πυελικής λοίμωξης, υπογονιμότητας και η προχωρημένη ηλικία της μητέρας. Επίσης γυναίκες που είχαν εξωμήτριο κύηση στο παρελθόν έχουν ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο για εξωμήτριο στο μέλλον.
Ο μόνος τρόπος για να γίνει έγκαιρη και αξιόπιστη διάγνωση εξωμήτριου κύησης (πριν από το χειρουργείο) είναι ο υπέρηχος. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς αποτρέπεται η καθυστέρηση στην αντιμετώπιση της εξωμητρίου που μπορεί να οδηγήσει σε ενδοκοιλιακή αιμορραγία και να κινδυνεύσει η ζωή της γυναίκας

Διαταραχές έμμηνου ρύσεως

Οι διαταραχές εμμήνου ρύσεως είναι πολύ συχνές, εμφανίζονται σε υγιείς γυναίκες και μπορεί να επηρεάσουν σε σημαντικό βαθμό την ποιότητα ζωής τους. Κάποιες γυναίκες μπορεί να έχουν μεγάλη και παρατεταμένη απώλεια αίματος με την περίοδο (μηνορραγία) που μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία, ενώ κάποιες άλλες μπορεί να έχουν βαριά, συχνή και ακανόνιστη απώλεια αίματος (μητρορραγία). Σε άλλες περιπτώσεις η διαταραχή της εμμήνου ρύσεως σχετίζεται όχι τόσο με τη ποσότητα όσο με με τη συχνότητα εμφάνισης της περιόδου π.χ. όταν μεσολαβεί μεγάλο διάστημα (>40 ημέρες) μεταξύ των περιόδων (αραιομηνόρροια).
Ο γυναικολογικός υπέρηχος αποτελεί μέρος μια σειράς εξετάσεων που πραγματοποιούνται για τη διερεύνυση των διαταραχών περιόδου. Είναι απλή και πολύ αξιόπιστη μέθοδος για τη διάγνωση της ύπαρξης ινομυωμάτων, ενδομήτριων πολυπόδων, ενδομήτριας υπερπλασίας και αδενομύωσης που μπορεί να προκαλέσουν μηνορραγία ή μητρορραγία. Ειδικά όσον αφορά στα ινομυώματα ο γυναικολογικός υπέρηχος (και ιδιαίτερα ο τρισδιάστατος υπέρηχος) βοηθά στη χαρτογράφησή τους δηλ. στον καθορισμό της θέσης και του μεγέθους τους. Αυτό είναι απαραίτητα για να αποφασιστεί αν χρειάζεται θεραπεία και τι είδους.
Επίσης με το γυναικολογικό υπερηχογράφημα, κατάλληλες αιματολογικές εξετάσεις και στοιχεία από το ιστορικό της ασθενούς μπορεί να τεθεί η διάγνωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών, που μπορεί να συνδέεται με αραιομηνόρροια και υπογονιμότητα.

Εμμηνοπαυσιακή κολπική αιμόρροια

Εμμηνόπαυση είναι το τέλος της εμμήνου ρύσεως. Η μέση ηλικία εμμηνόπαυσης είναι τα 52 έτη. Πολλές γυναίκες εμφανίζουν ακανόνιστη αιμόρροια καθώς πλησιάζουν την εμμηνόπαυση. Αν υπάρξει κολπική αιμόρροια ένα έτος μετά την εμμηνόπαυση πρέπει γίνει επείγουσα διευρεύνηση για να αποκλεισθεί παθολογική αιτιολογία.
Με το γυναικολογικό υπερηχογράφημα είναι δυνατή η απεικόνιση ενδομήτριων πολυπόδων, ινομυωμάτων που εισέρχονται στην κοιλότητα της μήτρας (υποβλεννογόνια), υπερπλασίας του ενδομητρίου και μπορεί να τεθεί η υποψία καρκίνου του ενδομητρίου. Αν υπάρχει ενδομήτρια παθολογία σε γυναίκες με αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση συνίσταται άμεσα περαιτέρω έλεγχος με μια επέμβαση που λέγεται υστεροσκόπηση, αφαίρεση της παθολογίας και βιοψία.

Κύστεις ωοθηκών και έλεγχος για καρκίνο των ωοθηκών

Οι ωοθήκες είναι τα αναπαραγωγικά όργανα της γυναίκας που παράγουν τις γυναικείες ορμόνες και συνήθως απελευθερώνουν ένα ωάριο από ένα ωοθυλάκιο κάθε μήνα κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας. Το ωοθυλάκιο είναι συνήθως 2-3εκ.

Κύστη ωοθήκης θεωρείται κάθε συλλογή υγρού >3εκ. σε διάμετρο που αναπτύσεται στην ωοθήκη. Μία κύστη μπορεί να έχει λεπτό τοίχωμα και να περιέχει μόνο υγρό (απλή κύστη) ή μπορεί να είναι πιο πολύπλοκη με πυκνό υγρό, αίμα ή στερεά στοιχεία.

Ποιοι είναι οι πιο συχνοί τύποι κύστεων ωοθηκών πριν την εμμηνόπαυση;

Οι πιο συχνοί τύποι κύστεων ωοθηκών κατά την αναπαραγωγική ηλικία της γυναίκας είναι οι λειτουργικές κύστεις που είναι καλοήθεις.

  • Απλή κύστη είναι συνήθως ένα μεγάλο ωοθυλάκιο που συνέχισε να μεγαλώνει αφού ελευθερώθηκε το ωάριο. Είναι το πιο συχνό είδος κύστης και συνήθως υποστρέφει σε 1-3 μήνες.
  • Κύστη ωχρού σωματίου
    Το ωχρό σωμάτιο σχηματίζεται αφού το ωοθυλάκιο ελευθερώσει το ωάριο και ο ρόλος του είναι να παράγει ορμόνες για να προετοιμάσει το ωάριο για τον επόμενο κύκλο. Κύστη ωχρού σωματίου δημιουργείται αν το ωχρό σωμάτιο δε συρρικνωθεί αλλά συνεχίζει να γεμίζει με υγρό. Είναι δυνατό να υπάρξει αιμορραγία στο εσωτερικό μιας κύστης ωχρού σωματίου ή να προκληθεί συστροφή της ωοθήκης, με αποτέλεσμα η γυναίκα να νιώσει οξύ πόνο.

‘Αλλοι συχνοί τύποι ωοθηκικών κύστεων πριν την εμμηνόπαυση είναι:

  • Ενδομητρίωμα όπου κύτταρα από το εσωτερικό της μήτρας (ενδομήτριο) βρίσκονται στην ωοθήκη
  • Δερμοειδής κύστη που προέρχεται από τα κύτταρα που δημιουργούν τα ωάρια και συχνά περιέχουν τρίχες ή λίπος

Οι ωοθηκικές κύστεις είναι συχνές και συνήθως καλοήθεις. Οι περισσότερες γυναίκες δε γνωρίζουν ότι έχουν κύστη ωοθήκης γιατί συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα. Όμως 1 στις 10 γυναίκες μπορεί να χρειαστεί να χειρουργηθεί για κύστη ωοθήκης κάποια στιγμή στη ζωή της.

Η σωστή εκτίμηση της φύσης μιας ωοθηκικής κύστης (καλοήθης ή κακοήθης) είναι δυνατή με υπερηχογραφική εξέταση αλλά πρέπει να πραγματοποιείται από ειδικά εκπαιδευμένο ιατρό. Λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό της ασθενούς, τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης και συγκεκριμένα μορφολογικά στοιχεία της κύστης στον υπέρηχο, μπορούμε με μεγάλη ακρίβεια να εκτιμήσουμε αν πρόκειται για καλοήθη ή κακοήθη κύστη ωοθήκης. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό γιατί μας βοηθά να αποφασίσουμε αν πρέπει να αφαιρεθεί ή όχι η κύστη, και αν ναι, τότε τι είδους χειρουργείο πρέπει να πραγματοποιηθεί.

Για γυναίκες που έχουν οικογενειακό ιστορικό που αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών ενδείκνυται συχνός υπερηχογραφικός έλεγχος της μήτρας και των ωοθηκών.

Πυελικό άλγος

Το οξύ ή χρόνιο πυελικό άλγος αποτελούν από τους πιο συχνούς λόγους που γυναίκες κάθε ηλικίας επισκέπτονται το γυναικολόγο τους. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων δεν υπάρχει κάποιο παθολογικό αίτιο. Ειδικά για τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, το πυελικό άλγος συνήθως σχετίζεται με φυσιολογικές αλλαγές στις ωοθήκες κατά τη διάρκεια του κύκλου. Σε κάποιες όμως περιπτώσεις μπορεί να σχετίζεται με παθολογικές καταστάσεις, όπως:

  • Ενδομητρίωση
  • συστροφή ωοθήκης
  • πυελική φλεγμονή

Ο γυναικολογικός υπέρηχος δεν αντικαθιστά τη λήψη καλού ιστορικού και τη λεπτομερή γυναικολογική εξέταση. Ο ρόλος του είναι να επιβεβαιώσει ή να αποκλείσει μια διάγνωση που υποψιαζόμαστε βάσει των κλινικών ευρημάτων και να βοηθήσει να αποφασίσουμε αν η γυναίκα χρειάζεται περαιτέρω εξετάσεις ή θεραπεία.

Στην εποχή μας τα εξελιγμένα μηχανήματα υπερήχων παρέχουν εξαιρετικές δυνατότητες απεικόνισης και αποτελούν στα χέρια ειδικά εκπαιδευμένων ιατρών πολύτιμα εργαλεία. Ειδικά στην περίπτωση της ενδομητρίωσης μπορούμε πλέον να ανιχνεύσουμε όχι μόνο ωοθηκικές κύστεις ενδομητρίωσης (ενδομητριώματα) αλλά και την ύπαρξη ενδομητρίωσης σε άλλα όργανα όπως στο έντερο ή την ουροδόχο κύστη. Αυτές οι πληροφορίες είναι σημαντικές για να αποφασίσουμε τι θεραπεία να προτείνουμε.

Συγγενείς ανωμαλίες μήτρας

Γυναίκες με ιστορικό καθ’ έξιν αποβολών και υπογονιμότητας πρέπει να ελέγχονται για την πιθανότητα ύπαρξης συγγενών ανωμαλιών του σχήματος της μήτρας. Το τρισδιάστατο (3D) γυναικολογικό υπερηχογράφημα αποτελεί μια απλή και αξιόπιστη μέθοδο διάγνωσης συγγενών ανωμαλιών. Πραγματοποιείται κατά προτίμηση στο 2ο μισό του κύκλου, η διάγνωση γίνεται αμέσως και δεν απαιτείται η χρήση φαρμάκων ή σκιαγραφικών. Το τρισδιάστατο υπερηχογράφημα μπορεί επίσης να εξετάσει για την παρουσία ενδομήτριων συμφύσεων που μπορεί να δημιουργηθούν μετά από χειρουργική επέμβαση στη μήτρα (π.χ. απόξεση) αυξάνοντας τον κίνδυνο αποβολής και υπογονιμότητας.